Ιστορία του αργιλέ

(Ν)αργιλες: Λέγεται και ναργελές ή αργελές. Συσκευή καπνίσματος, που χρησιμοποιείται στις χώρες της Ανατολής. Αποτελείται από μία φιάλη γεμάτη νερό από το οποίο περνά ο καπνός, πριν φτάσει στο στόμα του καπνιστή.

Αργιλές ή ναργιλές;

  Αμφότερα είναι σωστά αλλά παλαιότερη λέξη φαίνεται να είναι η λέξη "αργιλές", η οποία με τον καιρό μετατράπηκε και σε "ναργιλες". Παλαιότερα έλεγαν "τον αργιλε", με τα χρόνια όμως, ο όρος αυτός ενώθηκε κι έτσι προέκυψε ο όρος ναργιλές.

τον αργιλέ -> το-ν-αργιλέ -> το[ν] ν-αργιλέ -> τον ναργιλέ

Ιστορία του αργιλε

  Το κάπνισμα με ναργιλέ αποτελεί μια από τις παλαιότερες παραδόσεις στην Τουρκία και στις ανατολικές χώρες γενικότερα. Ο πρώτος ναργιλές ήρθε από την Ινδία, αλλά σε μια πρωτόγονη μορφή μια και ήταν φτιαγμένος από κέλυφος καρύδας (η ονομασία του προέρχεται από την περσική λέξη «ναργκιούλ» = είδος ινδικής καρύδας). Από ’κεί έγινε γνωστός αρχικά στο Ιράν και μετά στον υπόλοιπο Αραβικό κόσμο.

  Όμως ήταν στην Τουρκία όπου ο ναργιλές ολοκλήρωσε την επανάσταση του και καθιερώθηκε σαν τρόπος καπνίσματος και μάλιστα χωρίς να αλλάξει ιδιαίτερα η μορφή του τους τελευταίους αιώνες. Έγινε ένα πολύ δημοφιλές είδος για την κουλτούρα των καφενέδων στην Τουρκία από τα μέσα του 17ου αιώνα. Η απόλαυση που λάμβαναν οι καπνιστές του ναργιλέ από την πολύ απλή αυτή συσκευή καπνίσματος ήταν απίστευτη. Με τον καιρό δημιουργήθηκαν ακόμα και “κανόνες” για το άναμμα και κάπνισμα του ναργιλέ που μετέτρεπαν το φαινομενικά απλό κάπνισμα σε μια μυσταγωγία. Σε όλους τους καφενέδες υπήρχε μια γωνιά ή ένα πατάρι όπου μαζεύονταν οι καπνιστές του ναργιλέ. Μάλιστα ο καθένας συνήθιζε να έχει μαζί του τον δικό του καπνό ή ακόμα και το δικό του μαρκούτσι. Όταν δε έβλεπαν κάποιο να προσπαθεί να ανάψει το τσιγάρο του από το καρβουνάκι που άναβε πάνω στο λουλά θύμωναν μαζί του γιατί θεωρούσαν ότι διέκοπταν το ρυθμό που έκαιγε το καρβουνάκι…!!! Έτσι, ένα πρωινό κάπνισμα ήταν ότι χρειάζονταν όλοι για να τους τονώσει τη μέρα λίγο πριν τη δουλειά και φυσικά αργά το απόγευμα συνοδεύοντας το τσάι ή τον καφέ τους.

  Ο καπνός που συνηθιζόταν να χρησιμοποιείται στο ναργιλέ ήταν ένα είδος σκούρου καπνού από το Ιράν που πλενόταν αρκετές φορές πριν τη χρήση του μια και ήταν ιδιαίτερα έντονος. Πάνω στο Λουλά έβαζαν κάρβουνο από βελανιδιά και μόνο. Ορισμένοι από τους “επαγγελματίες” καπνιστές έβαζαν κάποια κομμάτια φρούτων μέσα στο νερό της γυάλας του ναργιλέ, όπως κεράσια ή σταφύλια. Άλλοι έβαζαν χυμό από ρόδι ή ροδόλαδο για να δώσουν λίγο άρωμα στο κάπνισμα τους.

  Ο ναργιλές ήταν της μόδας και πολύ δημοφιλής στην υψηλή κοινωνία του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα και μάλιστα οι κυρίες της εποχής συνήθιζαν να φωτογραφίζονται μαζί με κάποιο ναργιλέ. Επίσης συνόδευε κάθε παρέα μαζί με το απογευματινό τσάι και κάθε συγκέντρωση πνευματικών ανθρώπων. Όμως, όπως συμβαίνει συνήθως με κάθε όμορφη συνήθεια του παρελθόντος το κάπνισμα με ναργιλέ άρχισε να γνωρίζει μια σημαντική ύφεση με τη διάδοση των τσιγάρων. Παρόλα αυτά όμως ακόμα και σήμερα ο ναργιλές έχει ορισμένους φανατικούς φίλους που κάθε τόσο αφήνονται στο μεθυστικό άρωμα του καπνού του, που τους ταξιδεύει σε ονειρικούς τόπους της ανατολής.

  «Το κάπνισμα με ναργιλέ δεν μπορεί να συγκριθεί με αυτό ενός τσιγάρου. Τα τσιγάρα είναι για ανθρώπους βιαστικούς, νευρικούς, ανταγωνιστικούς όπως προτρέπει ο σύγχρονος τρόπος ζωής. Όμως όταν καπνίζεις ναργιλέ έχεις όλο το χρόνο να σκεφτείς. Σε διδάσκει να έχεις υπομονή και ανοχή και σου προσφέρει την εκτίμηση μιας καλής παρέας. Οι καπνιστές του ναργιλέ παρουσιάζουν μια πιο ισορροπημένη προσέγγιση της ζωής από αυτήν των καπνιστών τσιγάρου». Αυτά είναι λόγια ενός γέρου για χρόνια φίλου του καπνίσματος με ναργιλέ.

  Το κάπνισμα με ναργιλέ είναι σίγουρα πιο “δροσιστικό” από αυτό ενός τσιγάρου και ελαφρώς μεθυστικό. Επίσης είναι σίγουρα πολύ λιγότερο βλαβερό μια και ο καπνός περνώντας μέσα από το νερό της γυάλας φιλτράρεται από βλαβερές ουσίες πριν ακόμα τον εισπνεύσει ο καπνιστής. Ο καπνός που χρησιμοποιείται είναι ειδικά φτιαγμένος για χρήση με ναργιλέ και είναι αρκετά ζουμερός και χυμώδης. Διακρίνεται στον καπνό με φυσική γεύση και σε αυτόν με διάφορα αρώματα και γεύσεις φρούτων και φυτών όπως ροδάκινο, μήλο, φράουλα, μέντα, ρόδο κ.α. Παλιότερα σε χώρες της ανατολής συνήθιζαν να προσθέτουν μαζί με τον καπνό και ένα μίγμα από όπιο ή ακόμα και σκόνη από μαργαριτάρια. Σήμερα χρησιμοποιούνται κυρίως αρωματικοί καπνοί που είναι ένα μείγμα από φύλλα διαφόρων ειδών καπνού μαζί με πρόσθετα από μελάσα ζαχαροκάλαμου. Όμως πέρα από τις προτιμήσεις στο είδος του καπνού, η εμπειρία του καπνίσματος με ναργιλέ προϋποθέτει καλή παρέα και την ανάλογη γαλήνια ατμόσφαιρα και ψυχική ηρεμία.

  Το είδος του καπνού που χρησιμοποιείται σήμερα συναντάται για πρώτη φορά στην Αίγυπτο στις αρχές του 19ου αιώνα. Μέχρι τότε ο καπνός προερχόταν από ένα είδος που υπήρχε σε φυτείες στην Τουρκία και το Ιράν και καπνιζόταν χωρίς καμιά ιδιαίτερη κατεργασία. Μια μέρα ένας Αιγύπτιος καπνιστής ναργιλέ έπαιρνε το δείπνο του που περιλάμβανε ψωμί και μελάσα από ζαχαροκάλαμο – ένα πολύ συνηθισμένο επιδόρπιο στη χώρα του – και σκέφτηκε να χρησιμοποιήσει μελάσα μαζί με τον καπνό για να δώσει μια ξεχωριστή υφή στο κάπνισμά του. Πράγματι, δοκιμάζοντας το, διαπίστωσε ότι ο καπνός έγινε πιο γλυκός και αρωματικός. Έτσι, το είδος αυτό έγινε γνωστό σε όλη την Αίγυπτο και οι αντίστοιχες βιομηχανίες καπνού υιοθέτησαν τη νέα τεχνική παρασκευής. Μάλιστα αργότερα προσθέσανε στο μείγμα και χυμούς από διάφορα φρούτα διευρύνοντας έτσι τη γκάμα των αρωμάτων και γεύσεων καπνού για ναργιλέ, αποσκοπώντας βέβαια στην προσέγγιση περισσότερου κόσμου στην προσφιλή συνήθεια.

Περιγραφή

  Η συσκευή αυτή καπνίσματος αποτελείται από μία φιάλη νερού, συνήθως γυάλινη, που είναι και η βάση της συσκευής με ένα στόμιο στο πάνω μέρος όπου προσαρμόζεται, αεροστεγώς, μεταλλικός κατακόρυφος σωλήνας που από το βάθος της φιάλης απολήγει στο πάνω μέρος σε μικρή εστία από κέραμο με διάτρητο πυθμένα που ονομάζεται «λουλάς» εντός του οποίου τοποθετείται ο καπνός, λεγόμενος «τουμπεκί». Λίγο πιο πάνω από τη αεροστεγή σύνδεσή του, ο κατακόρυφος σωλήνας φέρει πλάγια ένα δεύτερο στόμιο (ή και περισσότερα, περιμετρικά), στο οποίο προσαρμόζεται ένας εύκαμπτος σωλήνας από δέρμα ή πλαστικό, που ονομάζεται «μαρκούτσι», που συνήθως είναι πλούσια στολισμένος χρυσοκέντητος, άλλοτε και με τεμάχια γούνας και που καταλήγει σε επιστόμιο συνήθως από ήλεκτρο. Το δεύτερο αυτό στόμιο προέρχεται από μικρό σωλήνα του οποίου η άλλη άκρη φθάνει μέχρι την αεροστεγή σύνδεση με το γυάλινο δοχείο χωρίς να εισέρχεται στο νερό. Επίσης προς αποφυγή ρύπων, στο άνω μέρος της συσκευής κάτω από τον λουλά φέρεται προσαρμοσμένος μικρός δίσκος για τη τοποθέτηση μικρών αναμμένων ανθράκων ή της τσιμπίδας. Τέλος φέρεται ειδική μεταλλική διάτρητη καλύπτρα με την οποία σκεπάζεται ο λουλάς για τη προστασία των ανθράκων, όταν φυσάει, σε χρήση στο ύπαιθρο.

Τρόπος χρήσης

   Η γυάλινη φιάλη φέρει καθαρό νερό συνήθως μέχρι τη μέση. Μετά την αεροστεγή σύνδεση με τον κατακόρυφο σωλήνα τοποθετείται στη πάνω κατάληξή του, στο λουλά χαρμάνι καπνού που πωλείται στο εμπόριο και είναι αρκετα πιο ακίνδυνος,αντιθέτως με τον καπνό του τσιγάρου (ειδικά για ναργιλέ). Στη συνέχεια, με μια μεταλλική μικρή τσιμπίδα τοποθετούνται πάνω στο χαρμάνι, που προηγουμένως έχει συμπιεσθεί ελαφρά με το χέρι, τεμάχια αναμμένου κάρβουνου.

  Έτσι μόλις ο καπνιστής αρχίζει να ρουφά, αραιώνεται ο εντός της φιάλης αέρας, δημιουργείται υποπίεση, και ο καπνός από το καιόμενο τουμπεκί μαζί με αέρα εισέρχεται δια του κατακόρυφου σωλήνα στη φιάλη προκαλώντας φυσαλίδες και αναταραχή στο νερό με υπόκωφο θόρυβο το λεγόμενο «γουργουρητό». Με αυτό το τρόπο ο καπνός φιλτράρεται από μέρος της ελάχιστης νικοτίνης και πλέον πολύ καθαρότερος και πολύ πιο ακίνδυνος (σε σχέση με το τσιγάρο) φθάνει από το μαρκούτσι στο στόμα του καπνιστή.
Το πέρασμα αυτό του καπνού μέσα από το νερό που τον φιλτράρει τον ψύχει και αποτελεί το βασικό χαρακτηριστικό το οποίο διαφοροποιεί τον ναργιλέ από τις άλλες συσκευές καπνίσματος.

Διάδοση

  Ο Ναργιλές είναι συνηθισμένος στα μουσουλμανικά κράτη ενώ σχετικά διαφοροποιημένος απαντάται και σε άλλες ασιατικές χώρες όπως η Ινδία. Στην Ελλάδα η χρήση του ήταν διαδεδομένη κατά την εποχή της τουρκοκρατίας ενώ συνεχίστηκε και στις αρχές του 20 αιώνα. Τα τελευταία χρόνια παρουσιάζεται μια αύξηση στα μαγαζιά που προσφέρουν αργιλέ «ναργιλάδικα» τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη αλλά όχι ως καθημερινή συνήθεια αλλά περισσότερο ως δείγμα διαφοροποίησης και στυλ.

Καπνός ναργιλέ

  Το χαρμάνι το οποίο καπνίζεται στον αργιλέ δεν είναι καπνός τσιγάρου ή πίπας.Ο καπνός αυτός είναι υγρός και πολλές φορές αρωματισμένος και ο οποίος ονομάζεται τουμπεκί.

Τουμπεκί

  Το Τουμπεκί (τουρκ. tömbeki < ιταλ. tabacco) είναι ποικιλία καπνού που χρησιμοποιούσαν αποκλειστικά για τον αργιλέ. Το τουμπεκί έκοβε ο παρασκευαστής του, ο «ταμπής», σε πολύ μικρά κομμάτια. Ο βαθμός στον οποίο το «ψιλοέκοβε» φανέρωνε την τέχνη του, έτσι ώστε όσο πιο ψιλοκομμένο ήταν το τουμπεκί τόσο καλύτερη θεωρούνταν η ποιότητά του.

Όταν καπνίζει ο λουλάς
εσύ δεν πρέπει να μιλάς.
Κοίταξε τρι-γύρω οι μάγκες
κάνουν ό.., κάνουν όλοι τουμπεκί.

Ορολογία

Η ορολογία που σχετίζεται με το ναργιλέ:
* λουλάς (κεραμική, διάτρητη εστία)
* τουμπεκί (ψιλοκομμένος καπνός)
* μαρκούτσι ή τσιμπούκι (εύκαμπτος σωλήνας που καταλήγει στο επιστόμιο)

Πηγή: http://nargiles.wordpress.com/